سبد خرید شما خالی است 
بازی درمانی در خانه با اسباببازی : درمانی آسان برای کودکان
مقاله “بازی درمانی در خانه” بر اساس مبانی عمومی نوشته شده و تمرینهای آن برای استفاده در خانه به عنوان مکمل هستند و درمان قطعی نیستند. اگر کودکتان به خود یا دیگران آسیب میزند، بیش از دو هفته بیخوابی یا بیاشتهایی شدید دارد، یا حرف زدن را کاملاً قطع کرده، لطفاً مستقیماً به روانشناس کودک مراجعه کنید. هیچ اقدامی در خانه جایگزین تشخیص و درمان حرفهای متخصصان نیست بعضی از وسایلها و اسباببازی برای بهبود کودک در حین درمان مناسب هستند.
فرض کنید کودک شما در اتاق نشسته و با تمام هیجانات خود یک برج رنگی لگویی میسازد ناگهان برج فرو میریزد بعد از چند ثانیه سکوت…، کودک برجی جدید اما محکمنر میسازد.
احتمالا شما در این لحظه، مشغول کارهای خود بوده باشید و غافل از اینکه فرزندتان همین الان یک جلسه بازی درمانی برای خودش برگزار کرده است. اگر کنجکاو هستید که بدانید این مورد چطور ممکن است، تا آخر این محتوا همراه ما بمانید.
فلسفه بازی درمانی و اهمیت آن
ذهن انسان بهقدری پیچیده است که هنوز هم به طور کامل درک نشده و پاسخی برای تمامی احساسات و کنجکاویهای آن وجود ندارد. در میان ساختار پیچیده مغز، باید به ذهنیت کودکان و نحوه برخوردشان با احساسات توجه ویژه داشته باشیم زیرا تفاوتهای بنیادی بین کودک و بزرگسال وجود دارد.
به طور مثال اگر از یک ادم بالغ بپرسید “چرا عصبانی شده ” یک دلیلی برای آن دارد اما برخی از کودکان هستند که دلیل احساسات شدید خود را نمیدانند و این تا یک جایی طبیعی است.
بازی درمانی برای موارد شدیدتر و پیشرفتهتر در اوایل دهه 1900 بهوجود آمد تا با روشهایی خاص، درک کودک از احساساتش را بالا ببرد.
بچهای که نمیتواند بگوید “از رفتن به مهدکودک میترسم”، یک خانه بدون در و پنجره را نقاشی میکشد. کودک دیگری که خواهر کوچکترش را حسودانه دوست دارد، با لگو یک برج میسازد بعد با یک ضربه محکم خردش میکند.
انواع بازی درمانی در خانه با اسباببازی
درمانگرهای حرفهای دهههاست از اسباببازیهای ساختنی ، نقاشی و … در جلساتشان استفاده میکنند. اما سوال اینجاست: چطور باید خودمان بازی درمانی در خانه با اسباببازی را مدیریت کنیم؟
1- ساختن قلعه برای کودکان مضطرب
کودکی که شبها کابوس میبیند، از مدرسه میترسد یا نگران جدایی از شماست، نیاز دارد یک جای امن ذهنی برای خودش بسازد. خوبی ماجرا اینجاست که میتواند آن جای امن را با دستان خودش درست کند. برای شروع این کار نیاز به لگو مدل خانهسازی دارید که برای کودک 3 تا 5 سال با نام (لگو دوپلو) و برای نوجوانان با نام (لگو کلاسیک) شناخته میشود.
چطور انجامش دهید؟
به کودک بگویید: «بیا برای عروسکت (یا ماشینش، هر چی دوست دارد) یک خونه امن با بلوکهای لگو بسازیم. جایی که هیچکس نتواند اذیتش کند.
حالا تماشا کنید. حواستان به جزئیات باشد. اما یادتان باشد: اینها قانون قطعی نیستند اما در بین اکثر کودکان متداولاند:
- اگر سقف خیلی کوتاه ساخت، گاهی با احساس محدودیت همراه است.
- اگر دیوارها را خیلی کلفت گرفت، شاید از چیزی میترسد.
- اگر پنجرههای بزرگ درست کرد، احتمالاً احساس تنهایی دارد و میخواهد بیرون را ببیند.
بعد از تمام شدن
از کودک بپرسید “این خونه چه حسی به عروسکت میده؟” جوابش را بپذیرید. اصلاح نکنید. قضاوت نکنید. حتی اگر بگوید “عروسک توی این خونه غمگینه” چون کودک باید یاد بگیرد در مورد احساسات آزادانه صحبت کند.
| مشاهده محصولات لگو | جدیدترین مدلها با قیمت مناسب |
2- بازی درمانی در خانه با برج خشم
در این روش دیگر سراغ قلعههای ایمن توام با احساس آرامش و غم و .. نمیرویم بلکه بیشتر به دنبال تخریب سازه و تخلیه خشم هستیم. این تمرین مخصوص کودکانی است که بسیار پرخاشگر و زودرنج هستند. میتوانید اسم این بازی “برج خشم لگویی” بذارید :
چطور انجامش دهید؟
اگر فرزند شما در دوران خشم خود است به او نگویید “عصبانی نباش” بلکه بگویید “بیا نشانم بده چقدر الان عصبی هستی، با لگوهات یک برج بلند برای عصابیت الانت بساز” کودک شروع به ساختن میکند و رفتار او در این حین حاوی نکات بسیاری برای شماست:
- هرچقدر عصبانیتر باشد، برج را بلندتر و شلختهتر میساز حتی از لگوهای تیره رنگ یا قرمز استفاده میکند.
- اگر کنترل خشم او رو به بهبود باشد، قبل از اینکه برج را تمام کند شما شاهد آرام شدن وی هستید حتی ممکن است برجش را خراب نکند.
بعد از اینکه سازه لگویی خودش را ساخت از او بپرسید چه کاری میخواهد انجام دهد؛ حتی اگر نیاز به خراب کردن برج داشت بگویید “مشت بزن” اینطوری کم کم عصبانیت او آرام میشود.
3- داستانسازی برای کودکان کمحرف و درونگرا
بعضی از بچهها نه عصبانی میشوند و نه اضطراب دارند گویی که تمام احساسات خود را داخل یک صندوقچه حبس کردهاند. کودکامی که توی خودشان هستند، حرف نمیزنند با بقیه بازی نمیکنند نیاز به ابزاری دارند که بدون کلمه، داستان بگوید. باکسهای لگویی که فیگور انسان یا حیوان دارند در این لحظه به کمک شما میآیند.
چطور انجامش دهیم؟
کنار کودک باشید و بازی را شما با یک جعبه لگویی شروع کنید. اقدامات پیشروی خود را با صدایی بلند پیش ببرید مثلا بگید “دلم میخواد یه آدم با لگوهام بسازم و بفرستمش جنگل تا با حیونهای دیگه آشنا بشه …” اما داستان خود را نیمه تمام بذارید به و از کودک بخواهید آن را تکمیل کند مثلا بگویید “آدم لگویی من وقتی با دوست خرگوشیش در حال بازی کردن بود یک آهوی زخمی هم اونجا بود که … به نظرت اونا چیکار کردن”
در نظر داشته باشید کودک کمحرف، معمولا در برابر قصهگویی تردید میکند اما اگر خسته نشید و ادامه بدید کم کم جسارت صحبتکردن پیدا میکند.
کمکم کودک یاد میگیرد احساساتش را به جای زبان، در موجوداتی که با لگو ساخته تخلیه کند. این یکی از قدیمیترین تکنیکهای بازی درمانی است و روانشناسان کودک لگو را به عنوان یکی از بهترین بسترها برای این کار معرفی میکنند.
⇐ پیشنهاد مطالعه : با لگو خانه سازی چی بسازیم؟ | پینشهادات خلاقانه با مدل کلاسیک و دوپلو
چه ابزارها و اسباببازی دیگری برای کودک مناسب است؟
شاید با خود بگویید اگر من چند مدل لگو بخرم، برای کمک و همراهی با کودک کفایت میکند اما اینطور نخواهد بود.
درمانگران حرفهای کودک که سالها تجربه دارند، هرگز به یک ابزار بسنده نمیکنند. آنها جعبه ابزارشان پر است از چیزهای مختلف، چون هر کودکی با یک اسباببازی خاص ارتباط برقرار میکند یا نیاز به تنوع است.
بیایید نگاهی بیندازیم به آنچه در یک جلسه واقعی بازی درمانی ممکن است ببینید:
- ماسه و سینی ماسه برای بیان احساسات از طریق شکل دادن، خط انداختن، پنهان کردن اشیا در ماسه. بیشتر برای کودکان دچار تروما یا آنهایی که حرف زدن برایشان سخت است.
- آب بازی برای کاهش استرس حسی و تخلیه انرژی از طریق پاشیدن و ریختن، گزینه خوبی برای کودکان بیشفعال یا کسانی که اختلال پردازش حسی دارند.
- خمیر بازی آرامبخش است، عضلات دست را تقویت میکند و به کودک اجازه میدهد خشم را با فشار دادن و پاره کردن ابراز کند. مناسب برای کودکان مضطرب یا دارای تاخیر حرکتی ظریف است.
- عروسک و خیمهشببازی به کودک کمک میکند موقعیتهای ترسناک یا دردناک (مثل دعوای والدین، رفتن به دکتر) را نقشآفرینی کند. برای کودکان کمحرف و آنهایی که از تعارض مستقیم فرار میکنند عالی است.
- لگو و بلوکهای ساختنی به سازماندهی افکار کمک میکند، ساخت و تخریب کنترلشده را ممکن میسازد، و تمرین صبر و توالی است. مناسب کودکان پرخاشگر، کودکان با اختلال تمرکز، و آنهایی که نیاز به حس کنترل دارند.
- پازل و بازیهای قاعدهمند تمرین توالی، تحمل شکست، و پیروی از قانون را ممکن میکنند. برای کودکان تکانشگر یا کسانی که تحمل باختن را ندارند مفید است.
پس چرا نسبت به لگو توجه ویژهتری داشتیم:
در واقع لگو یک ابزار عالی به منظور بازی درمانی در خانه است خصوصا برای کودکانی با چالش (خشم، اضطراب، کمحرفی). این اسباببازی ساختنی علاوه بر تاثر مثبت بر بهبودی کودک شما، موجب افزایش هوش، تمرکز و خلاقیتش میشود. همچنین لگو مانند برخی از اسباببازیها(شن) زحمت کمتری برای شما دارد و مانند خمیربازی، خراب یا فرسوده نمیشود.
جمعبندی
لازم است که باز اشاره کنیم این مقاله بر اساس مبانی عمومی بازی درمانی نوشته شده. تمرینهای پیشنهادی برای استفاده در خانه به عنوان مکمل طراحی شدهاند. برای تشخیص و درمان اختلالات جدی، حتماً با متخصص سلامت روان مشورت کنید. لگو یک ابزار عالی برای شروع است، اما جادوگر نیست. جادوگر شما هستید که قرار است کنار کودک بنشینید و بازی کنید.
خرید از دسته بندیهای زیر را از دست ندهید:
خرید لگو دخترانه
